Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng có thêm hai hiện vật được công nhận Bảo vật Quốc gia

Ngày đăng: 01/01/2021
Ngày 31/12/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 2283/QĐ-TTg về việc công nhận Bảo vật Quốc gia (đợt 9), trong đó có hai hiện vật đang được lưu giữ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng. Đây là các hiện vật độc bản, có hình thức độc đáo và giá trị đặc biệt tiêu biểu cho nền nghệ thuật tôn giáo của Champa qua các thời đại.


Tượng Ganesha (chất liệu: Sa thạch; ký hiệu BTC 5; kích thước: cao 95cm, dài 48cm,  rộng 34cm) được phát hiện vào năm 1903 bởi Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (EFEO) khi tiến hành khảo cổ tại đền-tháp E5 thuộc nhóm E (theo cách phân nhóm của các nhà khảo cổ học người Pháp) tại di tích Mỹ Sơn, tỉnh Quảng Nam. Sau đó, tượng được đưa về lưu giữ và giới thiệu tại Bảo tàng từ năm 1918.

Theo thần thoại Ấn Độ, Ganesha là vị thần may mắn, tri thức và văn học, là con trai của thần Shiva và nữ thần Parvati. Ganesha là một trong những vị thần cổ xưa nhất của các ngôi đền Hindu và cũng là một trong số những vị thần được yêu mến nhất với khả năng dẹp bỏ những khó khăn, trở ngại trong cuộc sống. Trong nghệ thuật điêu khắc tôn giáo, thần Ganesha thường được thể hiện trong hình dạng một người đàn ông thấp béo, bụng phệ, có đầu voi với hai tay, hoặc bốn tay hoặc nhiều hơn. Thần được thờ cúng rất rộng rãi trong cộng đồng những người theo Hindu giáo, có thể bắt gặp ở Ấn Độ, Sri Lanka, Bangladesh, Nepal và nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á. Ở Việt Nam, các tác phẩm thể hiện thần Ganesha có thể thấy trong nền văn hóa Champa và văn hóa Óc Eo (Phù Nam).

Chủ đề về thần Ganesha không thể hiện nhiều trong các tác phẩm điêu khắc Champa còn được lưu giữ đến ngày nay. Đây là một trong những tượng tròn hiếm hoi thể hiện vị thần ở dạng thức đứng, còn tương đối nguyên vẹn, có kích thước lớn, và mang nhiều đặc điểm độc đáo về phong cách trong giai đoạn sớm - khoảng thế kỷ VII – VIII, của nền nghệ thuật điêu khắc cổ này.

Một số hình ảnh tư liệu về hiện vật:

Hình ảnh hiện vật được phát hiện tại di tích năm 1903 (ảnh trái) và bản vẽ của nhà khảo cổ học Henri Parmentier, in trong ấn phẩm “Inventaire descriptif des monument cams de l’Annam: Tome I. Description des monuments” năm 1909 (ảnh phải).

Hiện vật được giới thiệu trong gian trưng bày đầu tiên của Bảo tàng những năm 1920. Nguồn ảnh: EFEO

Từ năm 1936, sau khi Bảo tàng khánh thành hai tòa nhà bên, tượng được bố trí ở phòng trưng bày bộ sưu tập Mỹ Sơn. Nguồn ảnh: EFEO

Năm 2014, tác phẩm đã vinh dự được giới thiệu trong trưng bày với chủ đề “The Lost Kingdoms – Hindu-Buddhist sculpture of early Southeast Asia”, tổ chức tại Bảo tàng Metropolitant, New York. Nguồn ảnh: Suzanne DeChillo -The New York Times

Tổng thống Ấn Độ và phu nhân dừng chân thưởng lãm tác phẩm trong chuyến thăm Bảo tàng vào tháng 11/2018. Ảnh: Hoàng Vinh

***


Tượng Gajasimha (chất liệu: Sa thạch; ký hiệu BTC 221; kích thước: cao 215cm, dài 100cm,  rộng 84cm) được tìm thấy trong cuộc khai quật tại Tháp Mẫm (Bình Định) năm 1933-1934 do EFEO thực hiện. Sau đó, tượng được đưa về Bảo tàng từ năm 1935.

Gajasimha (hay Voi – Sư tử) là một hình tượng linh thú trong thần thoại Ấn Độ với đầu voi và thân sư tử. Hình tượng đầu voi biểu trưng cho quyền năng của thần linh và thân hình sư tử là biểu trưng chiến thắng, uy quyền của một vị vua. Tại các đền-tháp, tượng Gajasimha sẽ được đặt trước cửa với vai trò bảo vệ sự tôn nghiêm cho công trình. Trong nghệ thuật điêu khắc Champa, hình tượng này xuất hiện khá phổ biến qua nhiều giai đoạn với chất liệu đa dạng như sa thạch, đất nung; loại hình có thể là tượng tròn hay phù điêu trang trí,… So sánh với các nhóm tượng cùng chủ đề đã được phát hiện, tác phẩm hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm là hiện vật có kích thước lớn nhất và còn nguyên vẹn, thể hiện hầu như đầy đủ các đặc điểm tiếu tượng của linh thú Gajasimha. Ngoài ra, tác phẩm còn là minh chứng cho sự thuần thục và sáng tạo trong nghệ thuật tạc tượng động vật của cư dân Champa cổ, với sự kết hợp khéo léo giữa những hình tượng động vật trong tự nhiên cùng các con linh vật trong thần thoại, tôn giáo. Tượng mang những nét đặc trưng về phong cách nghệ thuật của một trong những giai đoạn muộn nhất – đã được các nhà nghiên cứu lịch sử nghệ thuật có uy tín xếp vào một phong cách riêng là phong cách Tháp Mẫm, khoảng thế kỷ XII – XIII, trong tiến trình phát triển của nền nghệ thuật điêu khắc Champa.

Một số hình ảnh tư liệu về hiện vật:

Hình ảnh hiện vật được phát lộ trong cuộc khảo cổ tại di tích Tháp Mẫm (1933 – 1934). Nguồn ảnh: Sách The Art of Champa của Jean Francois Hubert

Di chuyển hiện vật vào phòng trưng bày những năm 1934-1935. Nguồn ảnh: EFEO

Hiện vật được giới thiệu tại Bảo tàng Mỹ thuật Houston (Texas) và Bảo tàng Hội Châu Á (New York) năm 2009, 2010. Nguồn ảnh: Sưu tầm

Tác phẩm được các bạn học sinh dành nhiều sự quan tâm và thích thú trong hoạt động giáo dục được tổ chức tại Bảo tàng. Nguồn ảnh: Hòa Bình



* Đến tháng 01/2021, Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng đang lưu giữ và giới thiệu tổng cộng 06 hiện vật điêu khắc đã được công nhận Bảo vật Quốc gia, bao gồm Đài thờ Trà Kiệu (ký hiệu BTC 95), Đài thờ Mỹ Sơn E1 (ký hiệu BTC 6), Tượng Bồ tát Tara (ký hiệu BTC 1651), Đài thờ Đồng Dương (ký hiệu BTC 168), tượng Ganesha (ký hiệu BTC 5), tượng Gajasimha (ký hiệu BTC 221).

* Để phục vụ cho công tác bảo quản hiện vật, hiện Bảo tàng đang trưng bày phiên bản của tượng Ganesha tại phòng trưng bày Mỹ Sơn.

* Xem toàn bộ danh sách hiện vật được công nhận là Bảo vật Quốc gia theo Quyết định số 2283/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 31/12/2020 tại: http://bit.ly/QD-2283-TTg-Cong-nhan-bao-vat-quoc-gia-dot-9 


Tin: Nguyễn Bảy, Hòa Bình

Ảnh: Tổng hợp nhiều nguồn

Tin cùng chuyên mục

 
 
Loading the player...
 
Đà Nẵng, Việt Nam

 
 
 
Giờ tham quan
Từ 7 giờ đến 17 giờ hàng ngày
Giá vé
60.000 đồng/người/01 lượt tham quan
Địa chỉ
số 02, đường 2 tháng 9, thành phố Đà Nẵng, Việt Nam
 
Lượt truy cập: 209,181 Hôm qua: 234 - Hôm nay: 235 Tuần trước: 2,468 - Tuần này: 235 Tháng trước: 19,075 - Tháng này: 21,623 Đang trực tuyến: 15