DI TÍCH CHĂM TẠI ĐÀ NẴNG VÀ NHỮNG PHÁT HIỆN MỚI

Ngày đăng: 07/06/2022
Tác giả (chủ biên): Võ Văn Thắng / Nhà xuất bản: Đà Nẵng / Năm xuất bản: 2017 / Ngôn ngữ: Việt / Số trang: 227 trang / Khổ: 16x24 cm / ISBN: 978-604-84-2542-5

Từ những năm đầu thế kỷ 20, một số nhà nghiên cứu người Pháp đã tiến hành khảo sát, thống kê các di tích Chăm tại miền Trung. Ở thời điểm này trên địa bàn Đà Nẵng không còn những kiến ​​trúc đền tháp Chăm nguyên vẹn. Tuy vậy những đống đổ nát và các hiện vật rải rác vẫn gây được sự chú ý của các học giả Pháp lúc bấy giờ. Trong sách Inventaire descriptif des monuments cam de l'Annam (Thống kê miêu tả các di tích Chăm  tại Trung kỳ) xuất bản tại Paris năm 1909, ông Henri Parmentier có nhắc đến 3 di tích ở địa bàn thành phố Đà Nẵng, gồm tháp Quá Giảng (Quá Giáng), Núi Ngũ Hành, di tích Phong Lệ.

Năm 1911, Edouard Huber công bố trên BEFEO một tấm bia Chăm tìm thấy ở Hóa Quê (Đà Nẵng). Đây là tấm bia có niên đại đầu thế kỷ 10, nói về việc xây dựng một linga để dâng cúng thần Siva. Trong hệ thống kiểm kê của G. Coedes, tấm bia Hoá Quê được ký hiệu là C142, bảo quản tại Bảo tàng Hà Nội (nay là Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam). Đến nay, tấm bia này vẫn chưa được dịch ra tiếng Việt để nghiên cứu.

Cũng từ đầu thế kỷ 20, người Pháp đã tập trung các hiện vật thu thập được từ các di tích Chăm khắp khu vực Trung về Đà Nẵng, tạo tiền đề cho việc hình thành Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng. Năm 1919, H. Parmentier biên soạn ca-ta-lô của BTĐKC, công bố trên BEFEO, liệt kê, miêu tả 258 hiện vật có nguồn gốc từ nhiều tỉnh của miền Trung. Sau thời điểm biên soạn ca-ta-lô nói trên, số lượng hiện vật của BTĐKC có thay đổi, một số được bổ sung, một số chuyển đi Sài Gòn, Hà Nội. Cho đến năm 1975 số lượng hiện vật của BTĐKC có nguồn gốc xuất xứ tại địa bàn thành phố Đà Nẵng là 20 hiện vật.

Từ năm 1975 đến năm 1996, thành phố Đà Nẵng trực thuộc tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng. Công việc nghiên cứu, sưu tầm văn hóa Champa đã được các cơ quan văn hóa triển khai. Tuy nhiên sự tập trung chú ý lúc bấy giờ là trùng tu, bảo vệ và nghiên cứu các di tích còn đứng vững ở các huyện phía của Quảng Nam-Đà Nẵng, đặc biệt là di tích Mỹ Sơn ở Duy Xuyên.  Đối với địa bàn thành phố Đà Nẵng và huyện Hòa Vang, Bảo tàng tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng đã tiến hành thu thập một số hiện vật ở di tích Quá Giáng và các hiện vật rải rác khi được nhân dân phát hiện.

Ngày 01/01/1997 thành phố Đà Nẵng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, tách khỏi tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng. Năm 2000, Bảo tàng Đà Nẵng đã phối hợp với Khoa Lịch sử của Trường Đại học KHXH & NV, thuộc Đại học Tổng hợp Hà Nội tiến hành đợt khảo sát khảo cổ theo địa bàn thành phố Đà Nẵng và đã phát hiện thêm một số địa điểm có  dấu vết văn hóa Chăm như chùa An Sơn (Hòa An), Cấm Mít (Hòa Phong).

Năm 2009, BTĐKC đã tiến hành đợt sưu tầm, thu thập thêm về bảo tàng một số hiện vật ở Quá Giáng, Cấm Mít và Hòa Khương, nâng bộ sưu tập hiện vật Đà Nẵng tại Bảo tàng lên tổng số là 94 hiện vật. Năm 2011, sau khi nhân dân đào móng làm nhà phát hiện hiện vật và dấu vết nền móng tháp Chăm tại Phong Lệ (Cẩm Lệ), BTĐKC đã tiến hành khai quật khảo cổ khẩn cấp và đã phát lộ các nền móng của một quần thể kiến trúc tại đây.  Công việc khảo cổ được tiếp tục trong năm 2012 và đã phát hiện thêm một số hiện vật.

Năm 2012, Trung tâm quản lý di sản văn hóa Đà Nẵng phối hợp với Viện Khảo cổ học Việt Nam tổ chức đợt khảo sát các di tích của thành phố Đà Nẵng để đề xuất phương pháp bảo tồn và trùng tu. Đoàn khảo sát đã có một báo cáo miêu tả sơ bộ 5 phế tích Champa gồm Cấm Mít, An Sơn, Quá Giáng, Xuân Dương, Phong Lệ. Cũng trong năm 2012, BTĐKC phối hợp với Bảo tàng Lịch sử Quốc gia tiến hành khai quật lịch sử khu vực Cấm Mít, phát hiện nền móng một quần thể và nhiều hiện vật. Ngoài ra, liên quan đến di tích Chăm tại Đà Nẵng cũng có một số bài viết trên báo và tạp chí.

Trong quá trình đô thị hóa nhanh chóng, với hy vọng có thể giữ lại những gì có thể và phát huy giá trị của các di tích, hiện vật Chăm, chúng tôi đăng ký thực hiện đề tài “Khảo sát, sưu tầm hiện vật và  lập bản đồ di tích Chăm trên địa bàn thành phố Đà Nẵng” và được Sở Khoa học - Công nghệ thành phố Đà Nẵng phê duyệt, triển khai từ tháng 10/2012 đến tháng 3/2014. Tập sách này được biên soạn trên cơ sở các báo cáo chuyên đề của đề tài nói trên và tiếp thu các góp ý Hội đồng khoa học tư vấn xét duyệt đề tài.

Nhóm tác giả

Có thể xem Mục lục sách tại:

https://bit.ly/Mucluc_DitichChamtaiDaNang_VoVanThang_NXBDaNang_2017

***

Tìm hiểu thêm về tài liệu, vui lòng liên hệ:

Phòng Giáo dục và Truyền thông, Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng

SĐT: (+84) 0236 3572 935

Email: gdtt-baotangcham@danang.gov.vn | lib.museumofchamsculpture@gmail.com

Tin cùng chuyên mục

 
 
Loading the player...
 
Đà Nẵng, Việt Nam

 
 
 
Thời gian
Thứ 3 đến chủ nhật hàng tuần
- Buổi sáng: 7h30 đến 11h
- Buổi chiều: 13h00 đến 17h
Giá vé
60.000 đồng/người/01 lượt tham quan
Địa chỉ
số 02, đường 2 tháng 9, thành phố Đà Nẵng, Việt Nam
 
Lượt truy cập: 389,851 Hôm qua: 540 - Hôm nay: 415 Tuần trước: 3,575 - Tuần này: 415 Tháng trước: 39,502 - Tháng này: 31,844 Đang trực tuyến: 10